Czym są białe noce

Białe noce występują na obszarach powyżej 54º 33' szerokości geograficznej północnej i południowej. W lecie na tych obszarach zmierzch i świt tak się wydłużają, że łączą się ze sobą. Mrok nocy wcale nie występuje. Ze względu na fakt wysunięcia ku północy/południu danego miejsca, okres pomroku może mieć różnoraki charakter.

Wyróżnia się trzy rodzaje pomroku. Jeżeli Słońce chowa się poniżej horyzontu na wysokość do 6º, rozróżniamy wówczas świt/zmierzch cywilny. W tym czasie wskutek rozpraszania promieni słonecznych jest dostatecznie jasno, aby przy bezchmurnej pogodzie móc czytać książkę. Jeżeli Słońce schodzi na wysokość 6º - 12º poniżej horyzontu, dostrzega się jedynie zarysy obserwowanych przedmiotów, a żeglarze widzą jedynie kontury wybrzeży i postury innych statków, stąd okres ten zwany jest świtem/zmierzchem nautycznym (łac. nauta znaczy żeglarz). W sytuacji znajdowania się Słońca na wysokości 12º-18º poniżej linii horyzontu, światło słoneczne przeszkadza w obserwacji ciał niebieskich, z tej przyczyny zwie się ten okres świtem/zmierzchem astronomicznym. Występowanie poszczególnych typów zmierzchu i świtu jest uzależnione od szerokości geograficznej oraz czasu obserwacji (patrz: tabela po prawej stronie).

Uroki białych nocy

Położenie Sankt Petersburga daleko na północy Europy, na równoleżniku 60°N motywuje występowanie tzw. „białych nocy”. Dzięki wysokiej szerokości geograficznej, na jakiej położona jest Wenecja Północy, Słońce na przełomie lata i wiosny nie chowa się na długo za horyzontem. Najdłuższy dzień w roku w Sankt Petersburgu trwa blisko 19 godzin.

Jednak także w pozostałe 5 godzin, mimo nastania zmierzchu, na głównych ulicach i prospektach Petersburga turystów nie brakuje. Wielu z nich przychodzi nad Newę, aby podziwiać otwieranie mostów, mimo późnej pory (zobacz tutaj grafik otwierania mostów). W czasie białych nocy ulice Sankt Petersburga są pełne ludzi. Tak o 12 w południe, jak i w północ po Newskim Prospekcie spaceruje wielu turystów i petersburżan.

Białe noce trwają od 25 maja do 16 lipca, a ich apogeum przypada na czas od 11 czerwca do 2 lipca. Szczególnie pięknie prezentują się białe noce podczas dobrej pogody, kiedy to nad 300-letnim Petersburgiem, nad setkami petersburskich mostów, złotych kopuł, zabytków, góruje jasne, różowe niebo. Widok wprost niesamowity.

Cytaty

Josif Brodski:

„bryły budynków, pozbawione cieni, z okolonymi złotem dachami przypominają kruchy serwis porcelanowy. Wokół tak cicho, że można prawie usłyszeć, jak brzęknęła spadająca w Finlandii łyżeczka. Przezroczysty, różowy odcień nieba jest tak jasny, że błękitna akwarela rzeki niemal nie potrafi go odbić.”

(fragment eseju pt. „Petersburg”)

Fiodor Dostojewski:

„Niebo było takie gwiaździste, takie jasne, że spojrzawszy na nie, mimo woli trzeba było zapytać siebie: czy naprawdę pod takim niebem mogą żyć różni zagniewani i niezadowoleni ludzie?”

„Istnieją w Petersburgu(...) dość dziwne zakątki. Wydaje się, jakby w te miejsca nie zagladało słońce, które świeci wszystkim petersburszczanom, lecz jakieś inne, nowe, jakby umyślnie zamówione dla tych kątów.”

(oba fragmenty pochodzą z utworu „Białe noce. Powieść sentymentalna ze wspomnień marzyciela”)